Under de Toer

Installatie in de openlucht/ beeldende kunst LF2018

Haren in de Wind van april t/m oktober 2018

 LF2018-logo, Haren-in-de-Wind, Under-de-toer, kunstenaar Wietske-Lycklama-à-Nijeholt

Prins-Bernhard-Cultuurfonds_RGB_logo, LF2018, Haren-in-de-Wind, Under-de-toer, kunstenaar Wietske-Lycklama-à-Nijeholt

 .  
.

Met trots presenteer ik Haren in de Wind door Tamara Schoppert
op 18 mei 2017 in de Grote Kerk te Leeuwarden

.
.
..
.

Het verhaal

In de hal van onze Mattheuskerk in Langezwaag is een speciaal plekje waar kerkgangers hun sigaar konden neerleggen om na de kerkdienst verder te roken. Hier lag ook een grote grove kam met een spiegel erboven.
.
.
Kerkgangers die door weer en wind met verwaaide haren de kerk binnen kwamen of een regenkapje hadden gedragen, pakten deze kam om voor de spiegel hun haar te kammen. Dit was tot 1980 een heel normaal gebruik in deze kerk. Een kam, die gezamenlijk gebruikt werd door de dorpsgemeenschap om netjes met gekamde haren de dienst bij te wonen. De grote pluk haar die na elke dienst in de kam achterbleef, haalde de koster er na de dienst buiten uit en liet hij over het kerkhof door de wind wegvoeren.
.
.
Deze anekdote, een jeugdherinnering over jezelf mooi maken voor de kerkdienst. En de mythe die vertelt waarom er op onze Toer een paard staat, zijn de inspiratie voor een onalledaagse (kerk)beleving, Haren in de Wind.

.
.
Under de Toer met Haren in de Wind

In en rond een bijzondere openlucht installatie, in de vorm van de in hout nagebouwde Mattheuskerk vertellen wij een verhaal over verwondering en de veerkracht van het leven.
.
.
Met paardenhaar, muziek en een brullend orgel. Je ruikt en hoort het paard; ervaart een oerkracht.
Met portretten die je meevoeren in de intimitiet van het alledaagse haren kammen.
.
.
Deze combinatie van rauwheid en schoonheid spreken de zintuigen op een onverwachte manier aan. Om de liefde voor het leven samen te vieren.

.
.
Bezoekersinformatie

Tip voor een dagje uit in Friesland. Kijk van tevoren op de website van Leeuwarden-Fryslân 2018 (LF2018) of je/u je/uw bezoek aan Haren in de Wind in Langezwaag kunt combineren met een andere activiteit rondom Culturele Hoofdstad van Europa. In deze agenda is per dag te zien wat er nog meer te beleven valt in Friesland.
..

.
..

.

 

Met trots gemaakt door de dorpsinwoners van Langezwaag onder leiding van Monique Jansma en Wietske Lycklama à Nijeholt

. 

.
In de media

Film over kunstwerken met paardenhaar gemaakt door Jurjen Smid van Sa! Onderdeel van het LF2018-project Haren in de Wind in Langezwaag zijn de kunstwerken met paardenhaar. Inwoners van het dorp zijn al geruime tijd bezig met de voorbereidingen.
.
.
Bezig met het DNA van Langezwaag in de Sa!

.
.
Cultureel supplement ‘Theater onder de toren van de dorpskerk’ in de NRC onder het kopje ‘Het haar in de plooi’.
.
..
Under de Toer over dorps-DNA in de Sa!
.
..
Artikel Volkskrant.
.
Wietske Lycklama à Nijeholt wil in haar dorp Langezwaag (900 inwoners) de kerk nabouwen en behangen met portetten van dorpsbewoners die hun haar kammen – naar analogie van die ene kam die vroeger in de Mattheuskerk lag waarmee alle kerkgangers zich voor de dienst nog even fatsoeneerden. “Alsof je als bezoeker bij dat intieme moment een voyeur bent.”
.
Het voorstel – de replica moet 12 meter hoog worden – ligt nu bij de gemeente. “Maar iedereen is enthousiast. Een oud-slager kan wel paardenhaar voor haar regelen om kunstobjecten mee te maken.”
.
Tekst: Jurre van den Berg van de Volkskrant.

.
.
.
.

Extra informatie Haren in de Wind

.

.
.
Ontwerpproces Haren in de Wind in woord

Eind september 2016 werd ik benaderd door Monique Jansma met de volgende uitnodiging: ‘Vorige week hadden wij een grote bijeenkomst waarin alle projecten voor 2018 besproken zijn. Bij een van de projecten moest ik echt aan jou denken, namelijk het project Under de Toer. Ik denk misschien kun jij hier jouw creatieve brein voor Langezwaag eens over laten gaan. Mocht je dat nog niet hebben gedaan!’
.
.

Eerste brainstormsessie


Pas halverwege november 2016 kwamen Monique en ik voor het eerst bij elkaar. Dat was hilarisch; we lagen mijlenver uit elkaar qua invulling van deze uitdaging.
.
..
Mijn eerste opzet schoot alle kanten op van kerkbelevenissen van Anne Huitema in foto’s exposeren op doek langs de buitenkant van de kerk tot het plaatsen van vredesduiven – gemaakt van de oude gordijnen – op de begraafplaats.
.
.
Monique begon vanuit een voorstelling/theater te denken en probeerde vanuit de geschiedenis/historie van de kerk een mooi verhaal te vinden.
.
.
We waren beide onzeker over hoe die uitdaging in te vullen maar besloten wel om door te gaan.

Inspiratiebron De kam en paarden


Zo ging ik naar Anne Huitema om zijn kerkbelevenissen nog een keer te horen. En opnieuw vertelde hij het verhaal van De Kam. Hoe die door een aantal mensen steevast werd gebruikt op het moment dat ze de kerk binnen kwamen met verwarde haren. En weer kreeg ik de rillingen bij juist dit verhaal naast andere kerkbelevenissen en het verhaal waarom er op onze toren een paard staat.
.
.
Eind november gingen Monique en ik verder brainstormen. Deze keer kwamen we ieder vanuit een verschillende zienswijze gezamenlijk uit op het thema ‘installatie’ en ‘foto’s’ maken van de verhalen met dorpsbewoners.
.
.
Vanuit het idee om de kerk naar de mensen te brengen i.p.v. andersom. Als initiator van een aantal exposities in de kerk ervaarde ik dat de kerk toch nog een hoge drempel heeft voor sommige bezoekers.

 .
..
Presentatie project aan Jos Thie en Tamara Schoppert op 13 december 2016

Als voorbereiding op deze bijeenkomst besloot ik om nog een keer rond de kerk te lopen. En ontdekte een ‘leeg’ veld van 24 x 28 meter. Thuisgekomen ging ik tekenen. Zo ontstond het idee om de Mattheuskerk na te bouwen en deze te omkleden met doek. In een rondje om de kerk kunnen mensen foto’s van dorpsbewoners bekijken die verschillende verhalen verbeelden.
.
.
Als commentaar kregen we te horen: “Bijzonder een permanente installatie, maar het is nu nog te veel misschien moet je een keuze maken….”
.
.
“En oh ja, ik wil ook nog iets met haar en geluid.”

.
.

Alles valt op zijn plek door mijn jeugdherinnering

Dan valt het kwartje in de kerstvakantie …… na ettelijke rondjes om de kerk, letterlijk en figuurlijk. Opeens zag ik hoe ik mijzelf als klein meisje mooi maakte voor de kerk; zondagse kleren en netjes gekamde haren…..
.
.
Natuurlijk! Op het doek rondom de kerk zijn foto’s van dorpsbewoners te zien die hun haar kammen met één en dezelfde kam.
.
.
En in deze kerk staan 6 objecten van paardenhaar die vertellen over de bijzondere voorwerpen in de Mattheuskerk. Objecten die geloofsbeleving, hoop, woede en verlangen verbeelden. Objecten die je iets laten ervaren van de oerkracht door middel van vorm en geur. Dit wordt nog versterkt door een geluid of muziek dat bij elk object te horen is.
.
.
Monique: “Het plan blijft hetzelfde maar het wordt elke keer beter.”

Delen met dorpsinwoners Langezwaag voor haalbaarheid

Op 2 januari 2017 presenteerde ik ons project aan Tamara en zij zei: “Ga het dorp maar in om je project te toetsen op haalbaarheid.” Daar was ik eerst verbaasd over: “Hé, zit ik al in de uitvoering???? maar er is toch nog niks?” Maar onbewust kwam deze opmerking als geroepen want eigenlijk was ik wel klaar met denken. Aan het werk!
.
.
Zo ging ik naar van ‘rondje om de kerk’ naar ‘rondje dorp’ om mensen te benaderen. Geweldig om door het dorp te fietsen en her en der aan te bellen met de vraag of ze mee wilden werken aan een kunstproject voor 2018. De eerste reacties waren van  “Oh leuk” tot …..”ik kan niet wachten om ermee te beginnen.”
.
.
Op woensdag 11 januari 2017 presenteerden Monique en ik ons project aan de Kerkenraad. Spannend maar na afloop was iedereen enthousiast. Op mijn vraag wat vinden jullie ervan ging iemand er extra goed voor zitten en zei vanuit haar hart: “Ik vind het geweldig!”

.
..
Finale beslissing commissie Under de Toer

Vrijdag 13 januari hebben we het plan ingediend bij Under de Toer, precies voor de deadline. Later hoorden we dat er 86 plannen waren ingediend terwijl er maar 32 worden gehonoreerd.
.
.
Dinsdag 7 februari ……we zijn door naar de tweede ronde. Yes. In de brief van de commissie van Under de Toer lezen we o.a. het volgende commentaar:.

‘We zijn erg enthousiast over het project. De draagkracht en medewerking van de Mienskip lijkt heel sterk. En de artistieke vertaalslag geslaagd.’
.

Yes, Haren in de Wind is door!

Dinsdag 28 maart horen we dat wij ons project Haren in de Wind mogen uitvoeren…..

‘De commissie is enthousiast over jullie plan. Met name de keuze voor deze bijzondere verhalen en voor het maken van een installatie die lange tijd toegankelijk is en de draagkracht in het dorp, spreekt haar er in aan.’
.

 

 

.

.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kunst als cadeau? Kijk gerust even in de webshop voor een klein kunstobject of stolpbeeld. Sluiten