Begraafplaats

Urnenmuur, urnengraven, strooiveld

Urnenmuur en meer

Bijzondere kunst in opdracht van de kerkenraad Langezwaag om een ontwerp te mogen bedenken en te realiseren voor de uitbreiding van de begraafplaats. Al een aantal jaren speelt in Langezwaag de wens om de begraafplaats uit te breiden met een urnenmuur. Een complex vraagstuk want hoe pas je dit op een respectvolle manier in zonder het aanzien van deze begraafplaats aan te tasten en dienend naar de gebruiker toe?
.
.
Tijdens het project Haren in de Wind (2018) realiseerde ik mij hoeveel schoonheid onze begraafplaats in zich heeft. Een plek om tot rust te komen of mijmerend rond te wandelen te midden van al die verschillende levensverhalen en geschiedenissen. Een groene oase waar alles met zorg en aandacht is ingericht.
.
.
Vrijblijvend heb ik aangeboden om eens mee te denken hoe één en ander zou kunnen en kwam tot het volgende ontwerp.

 

Ontwerp urnenmuur, urnengraven en strooiveld

Door de middenstrook te spiegelen naar het nog ‘ongebruikte’ gedeelte van de begraafplaats ontstaat er een logische uitbreiding van – strooiveld, – urnengraven en/of kindergraven en – urnenmuren.

De urnenmuren sluiten zoveel mogelijk aan bij de – gebruikte steensoort, – metselverband en – opbouw van de Mattheuskerk.

Geïnspireerd door de opvallende vorm van de middenstrook van de begraafplaats – waar ten tijde van Haren in de Wind ruim 100 gouden paardjes van de schoolkinderen stonden – en onderzoek naar begraven op een begraafplaats viel het ontwerp op zijn plek.
.
.
Tegelijkertijd creëert dit ontwerp een harmonieuze verbinding tussen de gebogen ronde vormen in het padenpatroon (oude gedeelte) en de rechthoekige inrichting (vanaf de zestiger jaren). Deze samensmelting van de verschillende structuren tot één geheel zorgt voor een rustiger en ruimtelijker aanzicht van de begraafplaats.

.

.
Urnenmuur

Twee urnenmuren staan in een ‘boog’ van drie die de gespiegelde voortzetting is van de middenstrook op de begraafplaats. De derde urnenmuur is voor eerst in gebruik als zitbankje.
.
.
De urnenmuren zijn geheel opgemetseld in hetzelfde metselverband als de Mattheuskerk, compleet met steunberen en dieper gelegen en verspringende urnen nissen. Voor een levendige uitstraling en eenheid met de Mattheuskerk.
.
.
Omdat de urnen nissen te klein zijn voor een ronding met een mooie rollaag erboven is gekozen voor een ‘kroontje’ als een ‘abstracte’ verwijzing naar de raampartijen in de kerkmuur.

.
.
Urnengraven

In lijn met de urnenmuren zijn urnengraven gecreëerd. Deze rij vormt de voortzetting van de rij met bestaande urnengraven die daar haaks op staat en onderdeel is van het in de jaren zestig aangelegde rechthoekige deel van de begraafplaats. De urnengraven worden in dezelfde vorm uitgevoerd zoals die nu wordt toegepast op de begraafplaats.

.
.
Strooiveldje

De overgebleven ruimte leent zich mooi voor een strooiveldje. Voor samenhang tussen de verschillende functies en openheid heb ik opnieuw voor een steensoort gekozen. In dit geval voor eeuwenoude zwerfkeien die vanwege hun natuurlijke en intrigerende uitstraling ook verhalen over geschiedenissen en levensreizen.
.
.
Een mooie respectvolle bestemming voor deze aardse stenen die als een ketting rondom het strooiveld gedrapeerd zijn. Als subtiele verwijzing naar de rozenkrans die uit 59 kralen bestaat.

.
.
Materialen en afmeting

Urnenmuur: Baksteen (rood Rustiek getrommeld wf).
Urnen nis: Onderblad met vensterbankje (Impala graniet, gepolijst) en tekst plaat (Impala graniet, gezoet).
Muurafdekker: Grijs beton.
Afmeting: 3,20 m lang, 0,75 m breed en 2,20 m hoog met twaalf urnen nissen, zes aan elke kant.
..
Urnengraven: Omlijnd met palissaden (roodbruin) met in het midden een taxushaag en op elke hoek een ronde taxus.
.
Strooiveld: 59 grotere en kleinere zwerfkeien afkomstig uit een aantal weilanden in Siegerswoude.
.

 

Werkproces uitbreiding begraafplaats

Voorjaar 2020 heeft de kerkenraad van Langezwaag ingestemd met mijn ontwerp voor deze uitbreiding. Sindsdien hebben er verschillende veranderingen op de begraafplaats, ongeveer waar Haren in de Wind (2018) stond, plaats gevonden.
.
.
Zo verdween een gedeelte van de beukenhaag, kwam er een grote kraan voor het verwijderen van de stobben en graszoden en verscheen er een soort tekening van lijnen en vormen op de schoongemaakte grond. Gestaag kreeg elke lijn en vorm betekenis; de twee rijen met urnengraven en/of kindergraven en het strooiveld werden zichtbaar met een mooi schelpenpad ertussen. Tegelijkertijd werden de urnenmuren opgemetseld en groeide gestaag tot de vastgestelde hoogte volgens de gemaakte bouwtekening. Met een bijzonder zitbankje.
.
.
Op 7 mei 2021 zijn de urnenmuren opgeleverd en is voor een groot gedeelte de rest van het ontwerp gerealiseerd. Naar volle tevredenheid van de kerkenraad; ‘Jij hebt vakwerk afgeleverd’ en alle lof van de gebruikers en andere betrokkenen.

.
.

Met dank aan de opdrachtgever kerkenraad van Langezwaag en alle betrokken vakmensen, Jouke Brouwer i.s.m. Jaap Flapper (bouwen urnenmuren en zitbankje), Johan de Jong (bouwtekening urnenmuur), Gooitzen van der Spoel (diverse werkzaamheden) en Bennie Arends (groenvoorziening), voor de realisatie van dit ontwerp.

.

Ingang begraafplaats Langezwaag op een vroege zomerochtend met de middenstrook die als inspiratie diende voor de uitbreiding met urnenmuren, urnengraven en strooiveldje.