Haren in de Wind

Installatiekunst in de openlucht

Beeldende kunst naast de begraafplaats van april t/m oktober 2018

Haren-in-de-Wind-kerk, kunstinstallatie-begraafplaats-Langezwaag, Under-de-Toer -LF2018, beeldende-kunst-lf2018, kunstenaar-Wietske-Lycklama-à-Nijeholt

 LF2018-logo, Haren-in-de-Wind, Under-de-toer, kunstenaar Wietske-Lycklama-à-Nijeholt

Prins-Bernhard-Cultuurfonds_RGB_logo, LF2018, Haren-in-de-Wind, Under-de-toer, kunstenaar Wietske-Lycklama-à-Nijeholt

 .  
.

Met trots presenteer ik Haren in de Wind door Tamara Schoppert
op 18 mei 2017 in de Grote Kerk te Leeuwarden

.
.
..
.

Haren in de Wind

Ssssst……… je ontdooit bij ons op het kerkhof

 

In en rond de nagebouwde Mattheuskerk van Langezwaag vertellen wij een verhaal over de verwondering en de veerkracht van het leven. Een openlucht beleving waarin je je kunt laten raken door beelden van alledaagse momenten, verhalen over geloof en geloven in jezelf.

.
.

Wat is er te zien?

Op misschien wel de stilste en mooiste, maar zeker op de meest verborgen plek in het dorpscentrum van Langezwaag is op een ‘leeg’ grasveld van 28 x 24 meter, grenzend aan de begraafplaats en omgeven door een beukenhaag, een kopie gebouwd van de Mattheuskerk.
.
.
Een houten geraamte van 6 meter breed, 15 meter lang (schip) en 12 meter hoog (toren). De buitenmuren zijn bekleed met PVC-bannerdoek, waarop foto’s zijn geprint van dorpsbewoners die hun haren kammen. In deze van hout nagemaakte kerk staan vijf kunstobjecten met paardenhaar, geïnspireerd op de inrichting en het gebruik van de Mattheuskerk.
.
.
Op de groenstrook vanaf de ingang van de begraafplaats naar de nagebouwde kerk staan gouden paardjes bewegend door zon en wind. Gemaakt door dorpskinderen met hulp van ouders, broers, zussen, grootouders etc.

.
.
Het waarom van de nagebouwde Mattheuskerk in Langezwaag

Haren in de Wind is een installatie waarin persoonlijke herinneringen aan-, gevoelens over- én ervaringen met de Mattheuskerk verbeeld worden zonder de ballast van het stenen gebouw. In een open constructie waar de wind (van de verbeelding) doorheen kan waaien. Om daar in alle vrijheid te ervaren wat nu speelt en verteld moet worden.

.
.
Inspiratiebronnen

Voor Haren in de Wind liet ik mij inspireren door dorpsbewoners te bezoeken om verhalen op te halen en te lezen over de geschiedenis van de Mattheuskerk.
.
.
“Ik werd geraakt door het verhaal van ‘de kam’. Kerkgangers die door weer en wind naar de kerkdienst kwamen, maakten gezamenlijk gebruik van deze ene kam (die op een speciale plek in de hal van onze kerk lag) om zo met gekamde haren de dienst bij te wonen. Pas bij mijn jeugdherinnering, toen ik mijzelf zag als klein meisje hoe ik zelf ook met gekamde haren en zondagse kleren aan naar de kerk ging, viel alles op zijn plek.
.
.
Mijn interesse voor haar was gewekt. Ik zag de schoonheid, het kwetsbare en de intimiteit van haar kammen. Daar kwam het idee uit voort om grote foto’s van dorpsgenoten die hun haar kammen als muur constructie in de kerk te hangen.
.
.
Tijdens een rondje om de kerk zag ik op onze toren het paardje staan. Paardenhaar, dacht ik. Zo werd paardenhaar het belangrijkste materiaal waaruit ik de objecten heb gemaakt die in de installatie zijn geplaatst. Objecten die uitnodigen tot interactie; van aanraken, laten omhelzen tot heel dichtbij komen. Maar ook de geschiedenis van Langezwaag verbeelden; in vroegere dagen was Langezwaag een rijk dorp met veel paardenhandelaren. Bij de herbouw van onze kerk in 1782 hebben juist deze paardenhandelaren dit paardje aan de kerk geschonken als windvaan.
.
.
Zo staat hier de verbeelding van mijn dorpskerk over het leven van alledag: ter inspiratie, als overdenking of gewoon voor kijkplezier“

.
.
.
Bezoekersinformatie

Tip voor een dagje uit in Friesland. Kijk van tevoren op de website van Leeuwarden-Fryslân 2018 (LF2018) of je/u je/uw bezoek aan Haren in de Wind in Langezwaag kunt combineren met een andere activiteit rondom Culturele Hoofdstad van Europa. In deze agenda is per dag te zien wat er nog meer te beleven valt in Friesland.
..

.
..

.

 

Met trots gemaakt door de dorpsinwoners van Langezwaag onder leiding van Monique Jansma (PR en communicatie) en Wietske Lycklama à Nijeholt (idee, regie en artistiek leiding)

.
.
Haren in de Wind

Haren in de Wind is één van de 32 projecten van Under de Toer. Under de Toer maakt deel uit van het hoofdprogramma van LF2018 en gaat over markante verhalen ontstaan in één van de vele kerken in Fryslân.
.
.
Haren in de Wind onderscheidt zich van de meeste andere projecten doordat Beeldende Kunst het uitgangspunt is én het project een halfjaar te bezoeken is.

 

.
In de media

Ontdekkingstocht in replica Mattheuskerk in de Woudklank.
.
.
Een paard in een kerk vol verhalen, een recensie met **** door Hans Brans in de Leeuwarder Courant.
.
.
Reportage opening Haren in de Wind door Jurjen Smid van Sa! TV.

.
.
Replicakerk Haren in de Wind verbeeldt verhalen in Groot Heerenveen.
.
.
Haren in de Wind in een reportage van Kiekes.
.
.
Onvermoede kwaliteiten en gezelligheid door Gerbrich van der Meer in het Friesch Dagblad.
.
.
Laatste hand aan ‘Haren in de Wind’ in de Sa.
.
.
Allemanskam basis voor replica kerk door Wiebe van der Hout in de Leeuwarder Courant.

.
.
Kunstinstallatie ‘Haren in de wind’ houdt bezoekers spiegel voor in de Heerenveense Courant.
.
..
Langezwaag geeft voorproefje van Haren in de Wind met fotoreportage van Grietje van der Reijnst-Brak in De Woudklank.

.
.
Film: werken met paardenhaar gemaakt door Jurjen Smid van Sa! Onderdeel van het LF2018-project Haren in de Wind in Langezwaag zijn de kunstwerken met paardenhaar. Inwoners van het dorp zijn al geruime tijd bezig met de voorbereidingen.
.
.
Bezig met het DNA van Langezwaag in de Sa!
.
..
Cultureel supplement ‘Theater onder de toren van de dorpskerk’ in de NRC onder het kopje ‘Het haar in de plooi’.
.
..
Under de Toer over dorps-DNA in de Sa!
.
..
Artikel Volkskrant.
.
Wietske Lycklama à Nijeholt wil in haar dorp Langezwaag (900 inwoners) de kerk nabouwen en behangen met portetten van dorpsbewoners die hun haar kammen – naar analogie van die ene kam die vroeger in de Mattheuskerk lag waarmee alle kerkgangers zich voor de dienst nog even fatsoeneerden. “Alsof je als bezoeker bij dat intieme moment een voyeur bent.”
.
Het voorstel – de replica moet 12 meter hoog worden – ligt nu bij de gemeente. “Maar iedereen is enthousiast. Een oud-slager kan wel paardenhaar voor haar regelen om kunstobjecten mee te maken.”
.
Tekst: Jurre van den Berg van de Volkskrant.

.
.
.
.

Extra informatie Haren in de Wind

.

.
.
Ontwerpproces Haren in de Wind in woord

Eind september 2016 werd ik benaderd door Monique Jansma met de volgende uitnodiging: ‘Vorige week hadden wij een grote bijeenkomst waarin alle projecten voor 2018 besproken zijn. Bij een van de projecten moest ik echt aan jou denken, namelijk het project Under de Toer. Ik denk misschien kun jij hier jouw creatieve brein voor Langezwaag eens over laten gaan. Mocht je dat nog niet hebben gedaan!’
.
.

Eerste brainstormsessie


Pas halverwege november 2016 kwamen Monique en ik voor het eerst bij elkaar. Dat was hilarisch; we lagen mijlenver uit elkaar qua invulling van deze uitdaging.
.
..
Mijn eerste opzet schoot alle kanten op van kerkbelevenissen van Anne Huitema in foto’s exposeren op doek langs de buitenkant van de kerk tot het plaatsen van vredesduiven – gemaakt van de oude gordijnen – op de begraafplaats.
.
.
Monique begon vanuit een voorstelling/theater te denken en probeerde vanuit de geschiedenis/historie van de kerk een mooi verhaal te vinden.
.
.
We waren beide onzeker over hoe die uitdaging in te vullen maar besloten wel om door te gaan.

Inspiratiebron De kam en paarden


Zo ging ik naar Anne Huitema om zijn kerkbelevenissen nog een keer te horen. En opnieuw vertelde hij het verhaal van De Kam. Hoe die door een aantal mensen steevast werd gebruikt op het moment dat ze de kerk binnen kwamen met verwarde haren. En weer kreeg ik de rillingen bij juist dit verhaal naast andere kerkbelevenissen en het verhaal waarom er op onze toren een paard staat.
.
.
Eind november gingen Monique en ik verder brainstormen. Deze keer kwamen we ieder vanuit een verschillende zienswijze gezamenlijk uit op het thema ‘installatie’ en ‘foto’s’ maken van de verhalen met dorpsbewoners.
.
.
Vanuit het idee om de kerk naar de mensen te brengen i.p.v. andersom. Als initiator van een aantal exposities in de kerk ervaarde ik dat de kerk toch nog een hoge drempel heeft voor sommige bezoekers.

 .
..
Presentatie project aan Jos Thie en Tamara Schoppert op 13 december 2016

Als voorbereiding op deze bijeenkomst besloot ik om nog een keer rond de kerk te lopen. En ontdekte een ‘leeg’ veld van 24 x 28 meter. Thuisgekomen ging ik tekenen. Zo ontstond het idee om de Mattheuskerk na te bouwen en deze te omkleden met doek. In een rondje om de kerk kunnen mensen foto’s van dorpsbewoners bekijken die verschillende verhalen verbeelden.
.
.
Als commentaar kregen we te horen: “Bijzonder een permanente installatie, maar het is nu nog te veel misschien moet je een keuze maken….”
.
.
“En oh ja, ik wil ook nog iets met haar en geluid.”

.
.

Alles valt op zijn plek door mijn jeugdherinnering

Dan valt het kwartje in de kerstvakantie …… na ettelijke rondjes om de kerk, letterlijk en figuurlijk. Opeens zag ik hoe ik mijzelf als klein meisje mooi maakte voor de kerk; zondagse kleren en netjes gekamde haren…..
.
.
Natuurlijk! Op het doek rondom de kerk zijn foto’s van dorpsbewoners te zien die hun haar kammen met één en dezelfde kam.
.
.
En in deze kerk staan 6 objecten van paardenhaar die vertellen over de bijzondere voorwerpen in de Mattheuskerk. Objecten die geloofsbeleving, hoop, woede en verlangen verbeelden. Objecten die je iets laten ervaren van de oerkracht door middel van vorm en geur. Dit wordt nog versterkt door een geluid of muziek dat bij elk object te horen is.
.
.
Monique: “Het plan blijft hetzelfde maar het wordt elke keer beter.”

Delen met dorpsinwoners Langezwaag voor haalbaarheid

Op 2 januari 2017 presenteerde ik ons project aan Tamara en zij zei: “Ga het dorp maar in om je project te toetsen op haalbaarheid.” Daar was ik eerst verbaasd over: “Hé, zit ik al in de uitvoering???? maar er is toch nog niks?” Maar onbewust kwam deze opmerking als geroepen want eigenlijk was ik wel klaar met denken. Aan het werk!
.
.
Zo ging ik naar van ‘rondje om de kerk’ naar ‘rondje dorp’ om mensen te benaderen. Geweldig om door het dorp te fietsen en her en der aan te bellen met de vraag of ze mee wilden werken aan een kunstproject voor 2018. De eerste reacties waren van  “Oh leuk” tot …..”ik kan niet wachten om ermee te beginnen.”
.
.
Op woensdag 11 januari 2017 presenteerden Monique en ik ons project aan de Kerkenraad. Spannend maar na afloop was iedereen enthousiast. Op mijn vraag wat vinden jullie ervan ging iemand er extra goed voor zitten en zei vanuit haar hart: “Ik vind het geweldig!”

.
..
Finale beslissing commissie Under de Toer

Vrijdag 13 januari hebben we het plan ingediend bij Under de Toer, precies voor de deadline. Later hoorden we dat er 86 plannen waren ingediend terwijl er maar 32 worden gehonoreerd.
.
.
Dinsdag 7 februari ……we zijn door naar de tweede ronde. Yes. In de brief van de commissie van Under de Toer lezen we o.a. het volgende commentaar:.

‘We zijn erg enthousiast over het project. De draagkracht en medewerking van de Mienskip lijkt heel sterk. En de artistieke vertaalslag geslaagd.’
.

Yes, Haren in de Wind is door!

Dinsdag 28 maart horen we dat wij ons project Haren in de Wind mogen uitvoeren…..

‘De commissie is enthousiast over jullie plan. Met name de keuze voor deze bijzondere verhalen en voor het maken van een installatie die lange tijd toegankelijk is en de draagkracht in het dorp, spreekt haar er in aan.’
.

 

 

.

.

 

 

 

 

 

 

 

 

Kunst als cadeau? Kijk gerust even in de webshop voor een klein kunstobject of stolpbeeld. Sluiten